Czy sowy mają uszy?

Cel doświadczenia:

Jak to się dzieje, że dochodzą do nas dźwięki niemal ze wszystkich stron, a uszy mamy tylko z dwóch? Czy ptaki słyszą? Jeśli tak, to gdzie mają uszy?

Pobierz PDF

Dziedzina:

Biologia, Fizyka

Etap edukacyjny:

Klasy I-III szkoły podstawowej, Klasy IV-VIII szkoły podstawowej

Słowa kluczowe:

adaptacja środowiskowa fala dźwiękowa słuch

Data publikacji:

2018-06-19

Autor:

Katarzyna Korsak

Problem do rozwiązania

Zadaniem uczestników jest przetestowanie, jakie przedmioty najlepiej wzmacniają dochodzące do nas dźwięki.

Spis materiałów

tekturowa tuba
kubek styropianowy cały
kubek styropianowy z dziurą w dnie
muszla morska
nadmuchany balon
własna dłoń
plastykowy lejek kuchenny (może być kilka w różnych rozmiarach)

Etapy przeprowadzania doświadczenia

Jedna osoba mówi w kierunku słuchaczy, a reszta słucha przez wymienione przedmioty.
Wybierz po kolei jeden z elementów z listy
Przyłóż go do ucha i słuchaj, co mówi kolega
Posegreguj te przedmioty, zaczynając od tego, który najlepiej wzmacnia dźwięk.

Dla wzmocnienia efektu można stworzyć tarczę odbijającą nadawany dźwięk, np. stawiając miskę, duży garnek. Jedna osoba mówi w kierunku tarczy, a reszta słucha przez wymienione przedmioty.

Pytania do doświadczenia

Czym jest dźwięk?
Czy można poczuć/ dotknąć dźwięk?
Kiedy dźwięk jest głośniejszy?
Gdzie w przyrodzie spotykamy wykorzystanie tego zjawiska?
Co wspólnego mają przedmioty, które najlepiej wzmacniają dźwięki?

Interpretacje wyników

Dźwięk jest falą, którą można skupiać i wzmacniać. Małżowina uszna u człowieka (część ucha zewnętrznego) służy do zbierania fal dźwiękowych z otoczenia i skupiania (wzmacniania) ich w kanale słuchowym. Układ piór sów (szlara) spełnia u nich tę samą funkcję (jest to nasze przystosowanie ewolucyjne).

Ciekawostki

Wszystkie ptaki mają uszy, którymi słyszą dużo lepiej od ludzi. Jednakże, żadne ptaki nie mają uszu zewnętrznych, jakie mamy my. Nasze małżowiny uszne służą do zbierania fal dźwiękowych z otoczenia i skupiania (wzmacniania) ich w kanale słuchowym. Ptaki, zwłaszcza sowy, rozwiązały ten problem wykształcając szlarę – jest to charakterystyczny układ piór na głowie, ułożonych koncentrycznie i działających jak talerz satelitarny.
Niektóre zwierzęta doszły do perfekcji w odbieraniu i analizowaniu dźwięków otoczenia i wykorzystują tę umiejętność do polowania lub omijania przeszkód. Jest to echolokacja, opisywana u nietoperzy i waleni, ale też u niektórych sów, np. u płomykówek.

Powiązane doświadczenia

10.09.2018

Wyrzuć π

Problem do rozwiązania To doświadczenie wygląda nieco jak sztuczka magiczna, ale na pewno nim nie jest. Problem, który przed Wami stanie został opisany po raz pierwszy w XVIII wieku. Jaki wynik otrzymasz? Spis materiałów nieprzezroczysta, wąska taśma klejąca kij/patyczek Etapy przeprowadzania doświadczenia Na podłodze zaznacz taśmą klejącą równoległe linie, odstępy...

19.09.2018

Jak stworzyć niewidzialny napis?

Problem do rozwiązania Czy zawsze marzył Ci się sposób komunikowania ze znajomymi, który byłby niewidoczny dla innych? W tym doświadczeniu możesz się dowiedzieć, jak to zrobić! Spis materiałów kartka papieru pędzelek albo patyczki kosmetyczne waciki kosmetyczne jodyna witamina C (najlepiej w tabletkach musujących) woda utleniona woda Etapy przeprowadzania doświadczenia Przygotuj...

19.06.2018

Kolorowe prążki w galaretce

Problem do rozwiązania Na podstawie obserwacji wyników eksperymentu można się przekonać, jaki wpływ na transmisję światła spolaryzowanego mają wewnętrzne naprężenia w prześwietlanym materiale. Spis materiałów Małe plastikowe lub szklane naczynie o objętości około 100 ml – koniecznie przeźroczyste (najlepiej w kształcie prostopadłościanu) Żelatyna spożywcza Woda Dwa polaryzatory liniowe (mogą być...