Problem do rozwiązania
Jak zrobić dziurę w rozlanej kawie?
Spis materiałów
- Płaski jasny talerz
- Zaparzona kawa w kubku (może być zrobiona z kawy rozpuszczalnej)
- Kroplomierz
- Kilka kropli spirytusu (może być salicylowy)
Etapy przeprowadzania doświadczenia
- Na płaski talerz wylej kawę, ilość wlanej kawy musi płytko i całkowicie przykrywać dno naczynia.
- Do kroplomierza nabierz spirytus.
- Za pomocą kroplomierza wpuść kilka kropel spirytusu na talerz.
Uwaga: do doświadczenia nie używaj bardzo gorącej kawy.
Pytania do doświadczenia
- Dlaczego dziurę można to tylko zaobserwować na rozlanej cieczy?
- Dlaczego efekt zanika, gdy zmieszamy roztwory?
- Jakie inne rozlane ciecze mają dziurę, gdy wpuści się do niej krople spirytusu?
Interpretacje wyników
Alkohol początkowo nie zmiesza się z roztworem wodnym (kawą). Zaobserwowany efekt wynika z budowy cząsteczek alkoholu, ponieważ tylko jednym końcem (grupą -OH) cząsteczki alkoholu łączą się z cząsteczkami wody. Po zmieszaniu (zamieszaniu) kawy ze spirytusem efekt ten nie jest już widoczny.
Ciekawostki
- Mieszanie kawy (wody) ze spirytusem jest reakcją egzoenergetyczną, czyli wydzielającą ciepło.
- Podczas mieszkania się alkoholu i kawy (wody) zachodzi zjawisko kontrakcji, czyli zmiany objętości (tzn. 10 ml wody i 10 ml alkoholu po zmieszaniu będzie miało objętość mniejszą niż 20 ml). Zmniejszenie objętości roztworu wynika z utworzenia wiązań wodorowych między cząsteczkami alkoholu i wody. Zmienia się odległość między cząstkami, co prowadzi do zmniejszenia się objętości roztworu.
- Otaczanie cząsteczek spirytusu cząsteczkami wody nosi nazwę hydratacji.
